Co wydarzyło się 4 czerwca 1976 roku w Manchesterze? Pełna historia i wpływ koncertu Sex Pistols.

Lato 1976 roku w Anglii było upalne i przeraźliwie nudne. W Manchesterze poczucie beznadziei było podstawowym doświadczeniem dla młodzieży: listy przebojów zdominowała ABBA, a muzykę rockową reprezentowały odległe, nieosiągalne zespoły-„dinozaury”. W tej stojącej wodzie doszło do eksplozji w Lesser Free Trade Hall, którą Steve Diggle (Buzzcocks) opisał później: „Dzień, w którym rozszczepiono atom punka.” Choć na widowni siedziało zaledwie około czterdziestu osób, wielu z obecnych tam później założyło własne zespoły lub całkowicie odmieniło brytyjski przemysł muzyczny.

Koncert nie doszedłby do skutku, gdyby nie dwóch studentów uczelni technicznej w Bolton, Howard Trafford (później Howard Devoto) i Pete McNeish (później Pete Shelley).

Występ z 4 czerwca to jeden z najważniejszych dokumentów audiowizualnych w historii Sex Pistols. Przetrwał jako drugie najstarsze znane nagranie wideo zespołu i jest to pierwsze nagranie, w którym zachował się dla potomności nie tylko obraz, ale i dźwięk z koncertu.

Zespołem supportującym została ostatecznie lokalna grupa hardrockowa, Solstice, ponieważ Buzzcocks nie zdołali w porę znaleźć basisty, więc nie mogli jeszcze wyjść na scenę. Tym samym udaremniono pierwotny plan Howarda Devoto i Pete'a Shelleya, aby zaprezentować swój własny zespół manchesterskiej publiczności u boku Sex Pistols.

Występ w Manchesterze był mniej więcej trzydziestym koncertem Sex Pistols. Chociaż ich ogólnokrajowa sława dopiero się kształtowała, wizerunek sceniczny zespołu był już wtedy dobrze rozpoznawalny. Grupa grała z surową, konfrontacyjną energią, a Johnny Rotten już wtedy dominował na scenie dzięki tej samej prowokacyjnej postawie, która później uczyniła go jedną z najbardziej znanych postaci punka.

Muzyczny punkt zwrotny: Na początku publiczność po prostu nie rozumiała hałasu. Według ich relacji, punktem zwrotnym był cover piosenki The Monkees „(I'm Not Your) Steppin' Stone”. Był to moment, w którym pod przesterowanym chaosem widzowie rozpoznali skądinąd przebojową melodię i zrozumieli, co robią Pistolsi: niszczą wszystko, co ich pokolenie myślało o muzyce pop.

Według manchesterskiej legendy, dziś tysiące osób twierdzi, że tam były, ale w rzeczywistości liczba obecnych wahała się zaledwie od 35 do 40 osób. Jednak ta garstka ludzi, która zasiadła w sali, stanowiła przyszłość brytyjskiej muzyki rozrywkowej. Badania Davida Nolana pokazały: magia koncertu polegała na specyficznej, manchesterskiej mentalności. Widzowie nie myśleli „Wow, też chcę taki być”, ale raczej: „Dajcie spokój, potrafię zrobić to tysiąc razy lepiej!”

UBARWIONE WSPOMNIENIA A RZECZYWISTOŚĆ
Mitologia tamtej nocy głęboko przeniknęła do kultury popularnej, choć nie zawsze pozostawała wierna faktom. Scena otwierająca kultowy film 24 Hour Party People, opowiadający o życiu Tony'ego Wilsona (i powstaniu sceny manchesterskiej), również przedstawia ten kultowy koncert.

Film kontra rzeczywistość: W filmie tłum skacze i szaleje. W rzeczywistości jednak 4 czerwca 1976 roku pogo nie było jeszcze nawet wymyślone! Jak wspominali uczestnicy, w tym Wilson: ludzie siedzieli sztywno, przykuci do krzeseł, w ciszy, z opadającymi szczękami i w całkowitym szoku obserwowali czterech londyńskich chuliganów na scenie. Skoki w filmie są więc jedynie późniejszym budowaniem mitu i lekką ściemą, ale jak powiedział Wilson, doskonale chwytają przełomową energię tego wydarzenia. (Ciekawostką jest jednak fakt, że na opublikowanych w 2021 roku nagraniach widać kilka uniesionych rąk i trochę ruchu pod sceną).

Chociaż sześć tygodni później, 20 lipca 1976 roku, Sex Pistols powrócili do Lesser Free Trade Hall na drugi występ, gdzie zgromadził się kilkusetosobowy tłum, pojawiło się pogo, po raz pierwszy zabrzmiało Anarchy in the U.K. a Buzzcocks również zagrali z sukcesem, narodziny brytyjskiego post-punka i niezależnej kultury muzycznej wielu wciąż przypisuje temu pierwszemu wieczorowi, 4 czerwca. Koncert, który początkowo wywołał raczej niezrozumienie i szok, zapoczątkował procesy, które gruntownie zmieniły życie muzyczne w Manchesterze, a potem w całej Wielkiej Brytanii.

Pięćdziesiąt lat później trudno sobie wyobrazić, że jeden z najważniejszych momentów w historii współczesnej brytyjskiej muzyki alternatywnej widziało na żywo zaledwie kilkadziesiąt osób. A jednak tamtego wieczoru w Manchesterze nie odbył się po prostu koncert – narodziła się nowa era.

Wpływ i legenda koncertu od tamtej pory fascynują historyków muzyki i fanów. Przez lata powstało na jego temat wiele książek i filmów dokumentalnych, z których najważniejsze to prawdopodobnie poniższe pozycje: